Cái lạnh tháng Giêng

Cuối tuần, đi dạo một vòng qua con phố Hà Nội, thưởng thức cái lạnh tháng Giêng, đọc một tản văn, nghe một bản nhạc, cho tâm hồn thanh thản.  ” Đường phố dài, một đường phố dài/ Đường phố này một chiều tôi tới “

Khánh Dương

Hồ Gươm mùa đông

Chẳng biết có còn được gọi là cái lạnh đầu Đông? Chắc là không rồi vì đã sang tháng Một. Vậy mà cảm giác cái lạnh dường như vẫn còn xa lạ quá sau những chuỗi ngày dài nóng không ra nóng mà lạnh không ra lạnh. Cái rét làm mọi người vì thế ngơ ngác…

Đổi mới: Lòng thương dân mạnh hơn nỗi sợ

Khánh Duy

Chờ đợi mua chất đốt ở phường 17, quận 5, TP.HCM (ảnh chụp tháng 10-1984). Ảnh tư liệu báo Tuổi Trẻ

Đổi mới thành công khi những lãnh đạo ở cơ sở theo sát nhịp sống và mạnh dạn hành động vì dân.

Công cuộc đổi mới kinh tế ở Việt Nam những năm 1986 có điểm đặc biệt cơ bản so với một số quốc gia chuyển đổi khác. Đó là cuộc đổi mới “từ dưới lên” thay vì “từ trên xuống”.

Từ LỆ làng nghĩ đến LUẬT nước

Nguyễn Quang Thiều

Hai đứa con dâu òa khóc khi tìm được di ảnh của bố anh Vươn, nhưng chỉ còn khung, còn di ảnh cũng bị kẻ khốn nạn nào đó đốt đi rồi.

Hàng năm, vào ngày mồng 5 Tết, làng tôi lại thực hiện lệ khám đàng. Đàng ở đây nghĩa là đường làng. Khi tôi lên năm, lên sáu tuổi, cứ mỗi khi khám đàng là tôi lại lon ton chạy đi xem. Một đoàn khám đàng được thành lập bao gồm một số cụ bô lão, đại diện chính quyền thôn và đại diện thanh niên.

Đi đầu đoàn khám đàng là một bô lão, tay xách một chiếc chiêng đồng, vừa đi vừa đánh ba tiếng một. Sau đó là hai thanh niên đi ở hai mép đường làng bằng đất hoặc được lát gạch và trên tay họ giữ chung một chiếc sào tre. Độ dài của chiếc sào tre này chính là chiều rộng của đường làng cộng với hai phần đất lưu không ở hai bên đường làng. Đi sau hai thanh niên giữ sào để “cầm cân nẩy mực” là một vài cụ bô lão và đại diện của chính quyền thôn. Sau cùng là những thanh niên khoẻ mạnh mang theo cuốc xẻng, búa tạ và dao chặt cây.

Đổi Mới: nhóm tư vấn và tinh thần dân chủ

Khánh Duy

Các bà nội trợ chờ mua gạo tại cửa hàng lương thực phường 10, quận 5, TP.HCM (ảnh chụp ngày 15-10-1983) - Ảnh tư liệu báo Tuổi Trẻ

Giờ đây, đa số đều cho rằng câu chuyện đổi mới những năm 86 đã cũ và là lẽ đương nhiên. Nhưng đặt trong bối cảnh chính trị và tư duy thời điểm ấy mới thấy đó là một bước ngoặt lớn. Hàng chục năm tư duy theo lối nhà nước kiểm soát nay có những dấu hiệu bước sang mô hình kinh tế thị trường là không đơn giản, đặc biệt khi sự thay đổi đó động chạm tới những nền tảng lý luận truyền thống về CNXH.

Đổi mới, như đã phân tích, bắt nguồn từ sự nhận thức lại những vấn đề cơ bản của cố TBT Trường Chinh. Nhưng, để từ nhận thức đổi mới khái quát được thành chủ trương, đường lối đòi hỏi phải có đội ngũ tư vấn và một môi trường dân chủ nội bộ.

Sâu mọt và giòi bọ

Chuyện như đùa nhưng lại là sự thật trăm phần trăm. Một tờ báo nọ có đăng bài nhàn đàm về tham nhũng.

Sau khi báo ra, Tổng biên tập liền nhận được thư và điện thoại trước thì dọa nạt, sau nhũn nhặn xin góp ý về những cặp từ cần thay. Cuối cùng thì mọi ý kiến đều toát lên ý sau đây: gọi bọn tham nhũng là sâu mọt thì được chứ ví họ như giòi bọ là quá lời!

Những phản hồi trên chỉ có thể từ chính những kẻ tham nhũng. Bởi vì với bất cứ người dân bình thường nào, khi nhắc đến bọn tham nhũng, cũng cạn từ tục để chửi, để ép, để ví von với chúng. Giòi bọ, so với tham nhũng, đã là gì!

“GỬI BILL GATE VÀ TRỜI XANH” – Một thông điệp văn hóa thời kỹ trị

Trần Sáng

Paul Allen và Bill Gates – ngày 19 tháng 10 năm 1981

Không có những thi ảnh lộng lẫy, những ẩn dụ thanh tao hay những phép tu từ cầu kỳ, tinh xảo. “Gửi Bin-Ghết và trời xanh” là lời tự sự của một chàng thi sĩ nông dân, đại diện cho nền văn hóa nông canh phương Đông, với Binll Gate, chàng hiệp sĩ IT (Information Techlonogi) hiển hách, đại diện cho nền văn minh kỹ trị Tây phương. Xuất phát từ ý hướng này, quả nhiên Nguyễn Anh Nông đã chọn được cái sườn tự sự – trữ tình khá vững trãi cho trường ca của mình.

Đổi Mới: Lắng nghe, phản tỉnh và nhận thức lại

Khánh Duy

Mọi quá trình đổi mới đều bắt đầu từ nhận thức phải đổi mới, mọi nhận thức đều bắt đầu từ những người dám nói và những người dám lắng nghe. Sự chuyển biến từ một nhà lãnh đạo hết sức “cứng” từng chỉ đạo Cải cách ruộng đất, phản đối quyết liệt chủ trương khoán hộ đến tác giả của Đổi Mới để lại những bài học vẫn còn nguyên giá trị tới hôm nay.

GỌI TÊN TRÍ THỨC

Bài phỏng vấn Giáo sư Nguyễn Huệ Chi chia sẻ với SVVN về tư cách của trí thức, và sứ mệnh của trí thức trong sự nghiệp đưa đất nước ngày một cường thịnh. Bài này đã đăng trên HDTG blog cách đây hơn 3 năm, nhân sự việc GS Ngô Bảo Châu trả lời phỏng vấn về đề tài này với nhiều bàn luận, xin đưa lên lại để mọi người tham khảo.

Lê Ngọc Sơn (thực hiện)

Giáo sư Nguyễn Huệ Chi là người chủ biên trang web Bauxite Việt Nam

GỌI TÊN TRÍ THỨC

Thưa GS, trong hình dung của GS, thế nào là một trí thức?

GS Nguyễn Huệ Chi: Theo tôi nghĩ, trí thức được hiểu theo hai phương diện: Một là học vấn tổng quát để hiểu về mọi phương diện của cuộc sống, chứ không chỉ bó hẹp trong chuyên môn thuần tuý. Nếu như chỉ là nhà chuyên môn sâu thuần tuý, suốt đời chỉ nhìn vào cái “khe hẹp” ấy thì không được coi là trí thức.

“Rồng rắn lên mây”

Phạm Xuân Nguyên

Rồng rắn lên mây.Tranh dân gian Hàng Trống.

1. Khi Rắn trong vườn Eden tỉ tê dụ dỗ Eva ăn trái cấm, nó đã xui Người phạm tội tổ tông. Trái táo vườn trời, Người ăn, đã đưa Người xuống hạ giới. Nhưng Người đã nhờ trái táo đó mà có được sức mạnh và quyền năng ngang Chúa: ăn trái cấm người có tri thức, hiểu biết, nhận thức. Trái tri thức, nhờ Rắn, Người đã được biết, đã được hưởng. Chúa nổi giận, đuổi Eva cùng Adam xuống trần, bắt phải lao khổ mà sống. Và Chúa đã trừng phạt Rắn tội đã đem lại hiểu biết cho Người bằng cách bắt bò luồn chui nhủi. Nhưng Người biết ơn Rắn đã cho mình cơ hội thành Người.

GS.Trần Văn Thọ: Cơ hội bỏ lỡ và nguy cơ lệ thuộc

Việt Nam đã bỏ mất nhiều cơ hội do môi trường pháp lý chậm cải thiện, kéo dài chính sách đối xử phân biệt với nước ngoài và chính sách công nghiệp không rõ ràng, thay đổi thường xuyên. Chưa kể, chúng ta còn phải đối mặt với những nguy cơ khi lệ thuộc quá nhiều vào một nền kinh tế.

Cao Nhật- Bích Diệp

GS Trần Văn Thọ

Chúng ta đã mất hơn một thế hệ

- Có thời điểm chúng ta rất hào hứng khi nói đến hình ảnh Việt Nam như một “ngôi sao đang lên”, một “con hổ đang chuyển mình”… nhưng hiện nay những hình ảnh này ít được nhắc đến. Cá nhân ông nghĩ sao về điều này?

GS. Trần Văn Thọ: Việt Nam đến nay đã tách được ra khỏi nhóm các nước nghèo và chen chân vào nhóm các nước có mức thu nhập trung bình thấp. Tuy nhiên, chúng ta đã mất hơn một thế hệ để có được thành quả đó. Trong phát triển kinh tế, một thế hệ – tương đương trên dưới 25 năm – có thể xem như một đơn vị thời gian quan trọng để khảo sát sự thay đổi về chất của xã hội. Thực tiễn trên thế giới, khoảng thời gian một thế hệ cũng làm thay đổi hẳn cục diện của nhiều quốc gia.

Trí thức là cái chi chi?

Nguyễn Vạn Phú

Có những cái, chỉ khi ta đã đánh mất thì mới ý thức được sự tồn tại trước đó của nó. Đạo đức là một ví dụ. Một xã hội lương hảo ai bàn chuyện đạo đức mà làm chi.

>>GS Ngô Bảo Châu: phẩm chất quan trọng nhất của người lãnh đạo là tính lương thiện

Trí thức cũng là một khái niệm tương tự. Theo nghĩa, không ai có thể tự gán cho mình danh nghĩa trí thức được cả. Trí thức là sự cảm nhận của người khác, là sự quan sát, nhận định từ bên ngoài, đánh giá một con người dựa vào những tiêu chí mà người quan sát, nhận định có sẵn trong đầu. Nếu không thấy được cái đặc điểm này thì cứ tranh cãi miết không dứt về hai chữ trí thức.

Chỉ có súc vật mới quay lưng với nỗi đau đồng loại..

Nguyễn Quang Vinh

20 năm đổ mồ hôi sôi nước mắt, hai anh em Vươn- Quý làm được căn nhà hai tầng thì bị đập phá, nay dựng căn lều bạt mọc lên chơ vơ trong mưa lạnh của ngày mồng 1 tết

Sáng sớm ngày 1 tết, chị Thương vợ anh Đoàn Văn Vươn gọi cho mình, nghĩ là chị ấy chúc tết, ai ngờ chị ấy nói, mấy mẹ con em đi làm cái lều để ở đây anh ạ. Mình nghẹn lại.

Hỏi trên đất Việt này, còn gia đình nào mà đúng sáng mồng tết lại dắt díu nhau, dầm người trong mưa lạnh để dựng lên căn lều bạt để ở không?

Khép lại quá khứ, Không ngoái lại quá khứ

Nguyễn Trung

Bước vào năm mới, khép lại chuyện cũ, hướng vào những việc phải làm phía trước. Suy nghĩ này đến với tôi gần như một bản năng.

Gạn đục khơi trong, trân trọng từng hy sinh mất mát dân tộc ta đã phải chịu đựng, chắt chiu mọi thành quả – kể từ  từng giọt mồ hôi, nước mắt đất nước đã bỏ ra, từng đồng tiền bát gạo có trong tay.., lựa lọc giữ lại mọi điều thiện điều lành…  – kể từ những điều dù là nhỏ nhất mỗi người dân chúng ta đã làm nên được hay còn gìn giữ, bảo vệ được.., hùn lại tất cả những gì con người nước Việt này đang ấp ủ trong tâm huyết mình, để từ đây tất cả cùng nhau tạo ra những nỗ lực mới – cho thành đạt những công việc dân ta, nước ta bắt buộc phải làm phía trước!.. 

Phút đầu tiên của năm mới, bóc nốt sự thật cuối cùng

Nguyễn Quang Vinh

Ông Luân, nguyên sĩ quan Biên phòng về hưu, nói, tôi sẽ chiến đấu đến cùng nếu huyện đưa người cưỡng chế cướp đất của tôi

Dù rất bận bịu với nhiều việc chuẩn bị cho năm mới, nhưng trong ngày cuối năm, các cộng sự của Trưởng thôn Khoai Lang đã rất cố gắng cùng Khoai, gặp nhân chứng, tìm chứng cớ, kiểm chứng thông tin để bóc nốt sự thật cuối cùng về sai phạm của lãnh đạo Tiên Lãng, chỉ thẳng căn nguyên sai phạm, thông tin về xử lý bước đầu đối với những kẻ sai trái…Nói chung những thông tin này chắc bà con sẽ vui và trên cơ sở này, sẽ có thêm những căn cứ mạnh mẽ để các đoàn thanh tra, kiểm tra Trung ương về Tiên Lãng có những kết luận mạnh mẽ, cương quyết, thực sự cách mạng, nhằm mang đến niềm tin cho nhân dân.

Chúc mừng năm mới- Nhâm Thìn 2012